اطلاعات کامل درباره فیلترهای تصفیه آب و انواع آن
آب یکی از مهمترین موادی است که در طول روز بدن فرد به آن نیاز حتمی دارد، چرا که نبود آن میتواند حتی باعث مرگ فرد نیز شود. اما متاسفانه بسیاری از آبهای آشامیدنی شهرها دچار آلودگی است و بهترین راه حل استفاده از دستگاهها و فیلترهای تصفیه آب است.
چند سالی است که فیلترهای تصفیه آب و اینکه کدام یک برای مصارف خانگی مناسبتر هستند به یکی از موضوعهای بحثبرانگیز در میان مردم تبدیل شده است. بسیاری از خانوادهها بدون توجه به اینکه هرکدام از این فیلترها چه محاسن و معایبی دارند و کاربردشان چیست، یکی از آنها را برای تصفیه آب منزل خریدهاند و با این تصور که تمام فیلترها یک ویژگی دارند، از آنها استفاده میکنند؛ در حالی که هر یک مورد مصرف خاصی داشته و برخی از آنها برای مصارف خانگی توصیه نمیشوند.
معرفی انواع رایج فیلترهای تصفیه آب و کاربرد آنها
۱. فیلتر کربن یا ذغال فعال (Activated Carbon)
پیدایش فیلترهای کربنی به قرنها پیش یعنی حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمیگردد که برای تصفیه آب از ذغال، شن و ماسه استفاده میشد. مکانیسم این فیلترها براساس ایجاد پیوند شیمیایی به خصوص با مواد آلاینده آلی است. کربن فعال شکلی از کربن تغییرشکلیافته است که در اثر اکسیداسیون، خلل و فرجهایی در سطح آن ایجاد میشود. معمولاً اندازه ذرات کربن از ۵/۰ تا ۵۰ میکرو است و ریزتر بودن هرچه بیشتر آنها، نشاندهنده کارایی بهتر فیلتر در جذب آلایندههای آلی است.
محاسن: این نوع فیلترهای تعبیهشده در یخچالهای خانگی، فضایی را در آشپزخانه اشغال نمیکنند؛ املاح مفید آب از آب لولهکشی حذف نمیشود؛ نصب این فیلترها آسان است و نیاز به ایجاد تغییرات خاص در سیستم لولهکشی ساختمان وجود ندارد و از سایر فیلترهای خانگی ارزانترند.
معایب: این نوع فیلترها موقتی هستند و نمیتوانند بعضی از ترکیبها مانند منیزیم، کلسیم، نیتراتها، فلوئور، کلریدها، پرکلراتها، هیدروژن سولفید، آفتکشها، حشرهکشها یا فلزات سنگین مثل جیوه، سرب، آرسنیک، کروم و…، میکروبها و مواد آلاینده پرتویی از آب را خارج کنند. همچنین قادر به فیلتر کردن آمونیاک یا کلرآمینها نیستند. عبور آب گرم از فیلترهای کربنی باعث آزاد یا جدا شدن مواد آلایندهای که قبلاً با جذب سطحی در بستر فیلتر گرفتار بودند میشود و خروجی آب فیلترشده را آلوده کرده و سلامت مصرفکننده را به خطر میاندازد.
طول عمر فیلترهای کربنی: طول عمر فیلترهای کربن فعال به تنهایی یا متصل به یخچالهای خانگی، به میزان آلایندههای موجود در آب بستگی دارد. تعیین زمان دقیق برای عمر فیلتر مثلاً ۶ ماه یا ۱ سال، چندان منطقی نیست و فروشنده یا سازنده موظف است حداکثر توان ظرفیتی فیلتر را مشخص کند؛ مثلاً اگر عمر فیلتر برای ظرفیت حدود ۹۰۰ لیتر برآورد شده باشد، یعنی میتواند ۹۰۰ لیتر آب لولهکشی را با کیفیت مطلوب فیلتر کند، بنابراین برای یک خانواده ۴ نفری که به طور تقریبی روزانه ۱۵ لیتر آب شرب مصرف میکنند، طول عمر این فیلتر حداکثر برای حدود ۲ ماه تخمین زده شده و بعد از آن باید فیلتر تعویض شود.
۲. فیلتر تفاضل درجه جنبشی (KDF)
این فیلتر خانگی از ترکیب آلیاژ خالص مس و روی به شکل ماتریکس، فلس، گرانول یا ذرات خیلی ریز تشکیل شده است. مکانیسم عمل آن بر پایه علم الکتروشیمی یعنی واکنشهای اکسیداسیون و احیاست که هماکنون تکنولوژی نوین در تصفیه آب برای مصارف شرب به شمار میرود. این فیلتر مانند مجموعهای از پیلهای متعدد مثبت و منفی عمل میکند و توانایی جذب، حذف، کاهش یا تبدیل بعضی از آلایندهها یا ناخالصیها را به مواد بیخطر دارد.
موارد کاربرد: به جز مصارف خانگی، از این فیلترها در برجهای خنککننده در صنایع غذایی (بهویژه تولید نوشابه)، رستورانها، هتلها، لباسشوییها، آزمایشگاههای طبی، بیمارستانها (بهویژه بخشهای دیالیز و سوانح سوختگی) استفاده میشود.
محاسن: این فیلترها تکنولوژی سادهای دارند؛ نصب، راهاندازی، تعمیر و نگهداریشان آسان است. کمهزینه بودن، استفاده نکردن از مواد شیمیایی، صددرصد قابلیت بازیافت، دوستدار محیط زیست بودن و حفظ املاح مفید آب (کلسیم، منیزیم، پتاسیم) از دیگر مزایای آنهاست. این فیلترها دچار آلودگی میکروبی نشده و مقاومت خوبی در برابر گرما دارند.
۳. دستگاه اسمز معکوس (Reverse Osmosis)
این دستگاه معمولاً در ورودی انشعاب آب به ساختمان نصب میشود. دستگاه اسمز معکوس از یک غشای کمنفوذ تشکیل شده که آب با فشار خیلی زیاد، وادار به عبور از آن میشود. اندازه فیلترهای اسمز معکوس خانگی معمولاً ۱۱ در ۵۱ سانتیمتر است. دو نوع غشای رایج آن شامل فیلم نازک کامپوزیت (TFC) با قدرت فیلتر تا ۹۸ درصد و سلولز تریاستات (CTA) با توان فیلتر حدود ۹۳ درصد است.
معایب: ضایعات آب با این روش زیاد است؛ نیاز به نگهداری دقیق دارد؛ آب تصفیهشده با این روش به دلیل داشتن pH نسبتاً اسیدی و پایین بودن املاح معدنی برای مصارف شرب مستقیم مناسب نیست و غشای آن بهویژه در آب و هوای گرم مستعد آلودگی میکروبی است.
۴. فیلتر تعویض یونی رزینی (Ion Exchange)
در این فرآیند، آب از یک غشای رزینی عبور کرده و یونهای مزاحم یا ذرات باردار مثل باریم، کلسیم، منیزیم و آهن با یون سدیم تبادل یا تعویض میشوند. این آب مقدار زیادی سدیم دارد که برای مصارف شرب مناسب نیست اما کاربردهای صنعتی و خانگی خاصی دارد.
۵. دستگاه تقطیر خانگی
با این روش فلزات سنگین و رسوبات از آب خارج میشوند، اما آلایندههای فرار آلی حین فرآیند وارد آب تقطیرشده میشوند. این روش به زمان و انرژی زیادی نیاز دارد و امروزه به دلیل اشکالات مختلف، کاربردی در منازل نداشته و بیشتر در صنایع و آزمایشگاهها استفاده میشود.
نکات کلیدی و خلاصه راهنمای انتخاب فیلتر
- تعهد به هدف: قبل از نصب هر نوع فیلتری باید مشخص شود هدف از این کار، کاهش آلودگی است یا حذف املاح اضافی. پس از مشخص شدن این موضوع، باید فیلتر مناسب انتخاب شود. برای این کار مشورت با افراد متخصص ضروری است.
- زمان تعویض فیلتر: خیلی وقتها به دلیل آلودگی آب، فیلترها را باید زودتر از موعد تعویض کرد و در غیر این صورت رنگ، بو و طعم آب تغییر میکند.
- خطرات فیلتر یخچال: اگر فیلتر یخچالهای امروزی به تعویض نیاز داشته باشد، با علامتی آن را اعلام میکنند؛ اما برخی مصرفکنندگان بیتوجه به این موضوع باز هم از آب آن استفاده میکنند. این فیلترها (معمولاً کربن فعال) باید به موقع تعویض شوند، در غیر این صورت آلودگیهای ثانویه همراه آب مصرفی وارد بدن میشوند و سلامت مصرفکننده را به مخاطره میاندازند.
- خدمات پس از فروش: هنگام خرید فیلترها، باید به خدمات پس از فروشی که تولیدکننده برای آن در نظر گرفته توجه کرد؛ زیرا نگهداری و تعویض فیلتر هم باید به وسیله شرکت پیگیری شود تا هدف نصب فیلتر بهطور کامل تامین گردد.
سؤالات متداول درباره فیلترهای تصفیه آب
چرا تعویض بهموقع فیلتر کربن یخچال اهمیت دارد؟
اگر فیلتر کربن بهموقع تعویض نشود، آلایندههای جذبشده آزاد شده و آلودگیهای ثانویه همراه با آب وارد بدن میشوند.
مزیت اصلی فیلتر KDF چیست؟
فیلتر KDF املاح مفید آب را حفظ میکند، دچار آلودگی میکروبی نمیشود، در برابر گرما مقاوم است و کلر و فلزات سنگین را به خوبی حذف میکند.