پارامترهای شیمیایی کیفیت آب
آب به عنوان حلال عمومی در طبیعت شناخته میشود و کیفیت شیمیایی آن ارتباط مستقیمی با میزان حلالیت ترکیبات مختلف دارد. کنترل و ارزیابی کیفیت آب نیازمند بررسی دقیق پارامترهای شیمیایی، املاح محلول و عوامل آلاینده است.
مقدار کل جامدات محلول (TDS) و هدایت الکتریکی
مواد محلول در آب حاصل انحلال جامدات، مایعات و گازها هستند که با فیلتراسیون معمولی جدا نمیشوند و پس از تبخیر آب به صورت رسوب باقی میمانند. وزن این رسوب خشک، میزان TDS را بر حسب میلیگرم در لیتر مشخص میکند. همچنین هدایت الکتریکی (EC) معرف قدرت یونی محلول برای انتقال جریان است و رابطه تقریبی آن با کل جامدات به صورت $TDS = 0.64 \times EC$ محاسبه میشود.
قلیائیت و سختی آب
قلیائیت معیاری برای سنجش توانایی آب در خنثیسازی اسیدهاست و وجود آن میتواند طعم آب را تحت تأثیر قرار دهد. سختی آب نیز ناشی از غلظت کاتیونهای چندظرفیتی مانند کلسیم و منیزیم است که به دو دسته سختی کربناتی و غیرکربناتی تقسیم میشود. طبق استانداردهای جهانی، حداکثر مقدار مجاز سختی برای آب آشامیدنی ۵۰۰ میلیگرم در لیتر توصیه شده است.
فلوراید و فلزات موجود در آب
فلوراید به طور طبیعی در برخی سنگها یافت میشود و حداکثر غلظت پیشنهادی آن در آب آشامیدنی ۱.۵ میلیگرم در لیتر است. فلزات موجود در آب شامل فلزات غیرسمی (مانند آهن، منگنز، مس و روی) و فلزات سمی (مانند سرب، جیوه، کادمیم و آرسنیک) هستند که حضور بیش از حد آنها خطرات جدی برای سلامتی انسان و اکوسیستم به همراه دارد.
مواد آلی و شاخصهای کیفی BOD و COD
مواد آلی موجود در آب به دو دسته قابل تجزیه بیولوژیکی و غیرقابل تجزیه تقسیم میشوند. برای ارزیابی میزان آلودگی آلی از دو شاخص مهم استفاده میشود:
- شاخص BOD5: میزان اکسیژنی که باکتریهای هوازی طی پنج روز برای تجزیه مواد آلی مصرف میکنند.
- شاخص COD: تعیینکننده مقدار کل مواد آلی قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه از طریق اکسیداسیون شیمیایی در مدتزمان کوتاه.
مواد مغذی و چرخههای بیوژئوشیمیایی (کربن، نیتروژن و فسفر)
عنصر کربن از طریق فتوسنتز و فعالیت باکتریها در چرخه طبیعی جریان دارد. نیتروژن نیز که از فضولات و پسابها وارد منابع آبی میشود، به شکلهای آمونیوم، نیترات و نیتروژن کجلدال اندازهگیری میگردد. ورود بیش از حد ترکیبات فسفر و نیترات به آبهای سطحی موجب رشد سریع ج گیاهان آبزی، پدیده اوتروفیکاسیون و کاهش شدید اکسیژن محلول میشود.