تاثیر آلودگی آب بر سلامت
همه موجودات زنده نیاز به آب تمیز و پاک دارند. برای رویش محصولات کشاورزی و برای نوشیدن به آب نیاز داریم. ماهیها و حیوانات نیز به آب محتاجند. اگر آب آلوده باشد و آن را مصرف کنید، ممکن است در همان لحظه آسیبی به سلامتی شما وارد نشود، اما مصرف طولانیمدت آب آلوده، سلامتی انسان و اکوسیستم را به شدت به خطر میاندازد.
آلودگی آب چیست؟
بسیاری از آلودگیها میتوانند به آب رودخانهها، نهرها و اقیانوسها آسیب برسانند. سه نوع آلودگی شایع آب عبارتند از: خاک، کودها و باکتریها.
- خاک: هنگام بارندگی، خاک درون رودخانهها و نهرها شسته میشود. خاک درون آب میتواند حیوانات ریز و تخم ماهیها را از بین ببرد، آبشش ماهیها را مسدود کند و با جلوگیری از نفوذ نور آفتاب، باعث از بین رفتن گیاهان آبزی شود.
- کودها: مواد مغذی حاصل از کودها باعث آلودگی دریاچهها، تالابها و مخازن آب میشوند. نیتروژن و فسفر موجب رشد سریع جلبکها و سبز شدن رنگ آب میگردند.
- باکتریها: باکتریها اغلب از طریق فاضلابها وارد منابع آب شده و موجب آلودگی شدید آن میشوند.
علل اصلی آلودگی آب
منابع مختلفی در آلودگی منابع آبی نقش دارند که مهمترین آنها عبارتند از:
- فاضلاب و آب کثیف: شامل مدفوع، ادرار و پسابهای شستشو. عدم تصفیه فاضلاب موجب بروز بیماریهای عفونی مانند اسهال میشود.
- زبالههای دریایی: شامل مقوا، روزنامه، ظروف پلاستیکی، آلومینیوم و شیشه که تجزیه برخی از آنها صدها سال طول میکشد.
- زبالههای صنعتی: شامل آزبست (پنبه نسوز)، سرب، جیوه، نیتراتها و فسفاتها، گوگرد، روغن و مواد پتروشیمی که بسیار سمی و برای حیات آبزیان و انسان خطرناک هستند.
- زبالههای رادیواکتیو: ناشی از صنایع، مراکز پزشکی و تحقیقاتی و نیروگاههای هستهای که اثرات مخربی بر زیستگاههای دریایی دارند.
- آلودگی نفتی: نشت نفت از تانکرها و کشتیها و ایجاد لایه ضخیمی روی سطح آب که مانع از رسیدن نور خورشید و اکسیژن به آبزیان میشود.
- ذخایر و مخازن زیرزمینی: مخازن فرسوده قدیمی حاوی مواد نفتی که به مرور زمان باعث آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی شدهاند.
- آلودگی جوی (باران اسیدی): ترکیب بخار آب با دیاکسید کربن، دیاکسید گوگرد و اکسیدهای نیتروژن در اتمسفر و ریزش باران اسیدی که به حیات آبزیان آسیب میزند.
- گرمایش زمین: افزایش دمای کره زمین موجب افزایش دمای آب و مرگ بسیاری از موجودات آبزی میشود.
- اوتروفیکاسیون (افزایش مواد مغذی): ورود کودهای کشاورزی به منابع آب و تکثیر بیش از حد فیتوپلانگتونها و جلبکها که باعث کاهش اکسیژن محلول و خفگی آبزیان میگردد.
تاثیر آلودگی آب بر سلامت انسان
مصرف مداوم آب آلوده پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامتی دارد:
- فلزات سنگین: تجمع فلزات سنگین در بدن آبزیان و مصرف آنها توسط انسان موجب کاهش رشد، نقصهای مادرزادی و بروز انواع سرطانها میشود.
- بیماریهای عفونی: آلایندههای میکروبی ناشی از فاضلاب میتوانند موجب بروز بیماریهایی نظیر وبا، حصبه و اسهال شوند.
- ناقلان بیماری: آبهای آلوده بستر مناسبی برای رشد حشرات مانند پشهها هستند که میتوانند بیماریهایی مانند مالاریا و تب دانگ را منتقل کنند.
راههای جلوگیری از آلودگی آب
- صرفهجویی در مصرف آب برای کاهش حجم آب نیازمند تصفیه.
- نریختن رنگ، روغن و مواد زباله در سینک ظرفشویی، راهآب حمام یا توالت.
- استفاده بهینه و کنترلشده از پودرهای شوینده، کودها و حشرهکشها.
- جلوگیری از ورود پسماندها و زبالهها به رودخانهها، دریاچهها و جویهای آب.